Cutubka 1aad: Xilligii Hore ee Somaliland.



1.1 Juqraafiyadda Somaliland ee Qadiimka ah:

Dhulka maanta loo yaqaan Somaliland wuxuu ku yaallaa waqooyi-galbeed Geeska Afrika, isagoo leh dhul aad u kala duwan oo ka kooban xeebaha Badda Cas, buuro dhaadheer, dooxooyin cagaaran, iyo dhul bannaan oo xoolo-dhaqatadu ku nool yihiin. Juqraafiyaddaasi waxay door weyn ka ciyaartay sida dadka deegaanka ahi ay u noolaan jireen qarniyo ka hor intaan gumeystuhu imaan.

Xeebaha Badda Cas

Xeebta Somaliland waxay ku fidsan tahay qiyaastii 850 km, laga bilaabo Lawyacado xadka Jabuuti ilaa Laas Qoray ee xadka Somaliland iyo maamulka Puntland ee somalia.

Dekedaha qadiimiga ah sida Zeila, Berbera, iyo Maydh waxay ahaayeen marin ganacsi oo muhiim ah oo isku xiri jiray Afrika, Carabta, Hindiya, iyo Aasiya fog.

Badda Cas ayaa ahayd waddada dahabiga ah ee badeecadaha sida malabka, fooxa, xoolaha nool, iyo dhogorta loo dhoofin jiray, halka laga keeni jiray dharka, hubka, iyo dhagaxaanta qaaliga ah.

Dooxooyinka & Cagaaranaha

Dooxooyinka sida Dooxada Togdheer iyo Dooxooyinka gobolka Sool waxay yihiin meelaha ay ka roobaan marka xilliga gu’ga la gaaro, taas oo fursad u siisa xoolo-dhaqatada in ay helaan daaq cagaaran.

Dooxooyinkani waxay sidoo kale yihiin marin biyoodka roobka oo ku shubma xeebaha ama gudaha dhulka.

Biyaha & Ilo-dheerka

Inkasta oo Somaliland aysan lahayn wabiyo waaweyn oo joogto ah, haddana waxaa jira ilo-dheer qadiimi ah oo ay isticmaali jireen dadkii hore.

Waxaa sidoo kale jiray ceelal qadiimi ah oo dadka deegaanka ay qodayeen, qaar ka mid ahna wali waa la isticmaalaa maanta.

Buuraleyda Golis

Buuraleyda Golis waxay ku fidsan yihiin bartamaha iyo waqooyi-bari Somaliland, waxayna yihiin buuraha ugu waaweyn ee dalka, meelaha ugu dhaadheerna waxay gaarayaan in ka badan 2,000 mitir oo ka sarreeya heerka badda.

Buurahaasi waxay ka samaysan yihiin dhagaxaan aad u duug ah, qaarna waxay ka soo jeedaan malaayiin sano ka hor.

Deegaanka buuraleyda ah wuxuu bixiyaa cimilo qabow xilliyada qaarkood, wuxuuna ka duwan yahay kulaylka saxaraha.





1.2 Xidhiidhkii Ganacsi ee Qadiimka ah:

Somaliland waxay ahayd xarun istiraatiiji ah oo isku xirta ganacsiga Bariga iyo Galbeedka:

Ganacsatadii Carabta waxay si joogto ah u iman jireen dekedaha Somaliland, iyagoo keenayay cuntooyin, dhar, iyo hub, kana qaadan jiray fooxa, malabka, iyo xoolaha nool.

Faraaciintii Masar ayaa xiiso weyn u qabay fooxa iyo udugga ka yimaada dhulkaas, waxaana jira qoraallo qadiimi ah oo sheegaya in ay ka ganacsan jireen xeebaha Somaliland.

Dadka reer Somaliland waxay isticmaali jireen doonno yaryar iyo mararka qaar maraakiib waaweyn oo awood u leh inay ka gudbaan Badda Cas.


1.3 Bulshada & Hab-nololeedka:

Dadkii hore waxay ahaayeen reer guuraa xoolo-dhaqato ah oo raaca xoolahooda meelaha daaqa iyo biyuhu ka jiraan.

Qaar ka mid ah dadka xeebaha deggen waxay ahaayeen kalluumaysato iyo ganacsato.

Diinta Islaamka waxay ku faaftay xeebaha Somaliland qiyaastii qarnigii 7aad, taas oo beddeshay dhaqanka, waxbarashada, iyo maamulka bulshada.


1.4 Dhaqanka & Afka:

Afka Soomaaliga (oo ka tirsan qoyska afafka Cushitic) wuxuu ku jiray isticmaalkii hore, iyadoo ay jireen lahjado kala duwan.

Dhaqanka bulshada wuxuu ku salaysnaa maamuuska martida, wadaagga cuntada, iyo geedka shirarka lagu qabto (geed weyn oo lagu kulmo).

Farshaxanka iyo muusigga maxalliga ah waxaa lagu muujin jiray heeso, gabayo, iyo ciyaaro dhaqameed.


---DHAMAAD. 



                                  Read More >

                             Share this post 👇🏻